Lisa Genova „Mniej więcej Maddy”

 

Świat, w którym żyjemy, pełen jest szufladek, etykiet i sztywnych ram tego, co uznaje się za „normalność”. A co dzieje się, kiedy te ramy pękają, a psychika ludzka staje się labiryntem, w którym łatwo się zgubić?

Maddy Banks, główna bohaterka powieści Lisy Genovy Mniej więcej Maddy, mierzy się z tym trudnym pytaniem, odkąd w jej codzienność nieoczekiwanie wkracza choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD).

Kiedy Maddy dorastała, bycie normalną zawsze było niekwestionowanym celem, który na szczęście zawsze znajdował się w jej zasięgu. Normalność była stanem domyślnym, niekwestionowanym sposobem życia. Oznaczało to dopasowanie się, zlanie z kolorami, dźwiękami i kształtami wokół niej. Kiedy Sofia i pozostałe dziewczynki nosiły tęczowe bransoletki z gumek, uggi i za duże podkoszulki związane z tyłu za pomocą gumki do włosów, Maddy robiła to samo. […] Akceptacja i przynależność do grupy były darami, efektem bycia częścią stada.

A później ta pełna energii i planów dziewczyna, stojąc u progu dorosłości, rozpoczyna kolejny etap swojego życia: studia na Uniwersytecie Nowojorskim. Nowy Jork, nowe możliwości i dorosłość na wyciągnięcie ręki – a jednak dla Maddy ten ekscytujący moment staje się początkiem życiowej burzy. Zamiast typowych studenckich rozterek, po serii dziwnych zdarzeń jej dotychczasowy, poukładany świat zaczyna się sypać.

Choroba afektywna dwubiegunowa wdziera się w jej życie z ogromną siłą, zaburzając granice między tym, co realne, a tym, co jest jedynie wytworem zaburzonej chemii rozregulowanego umysłu.

Jest dwubiegunowa. Chora psychicznie. Szalona. Wyobraża sobie, jak most łączący jej dzieciństwo i dorosłość rozpada się po obu stronach miejsca, w którym w tej chwili stoi, zatrzymując ją pośrodku, ani po jednej, ani po drugiej stronie. Nigdzie. Zaproszenie, w którym uprasza się ją o obecność w normalnym życiu, zostało odwołane. Zamiast tego Maddy została zaproszona do nienormalnego życia. Kwadracik przy RSVP jest już zaznaczony, nie pozostawiając jej wyboru.

Lisa Genova, neurobiolog z wykształcenia, opisuje ten stan z niezwykłą precyzją, realizmem i empatią. Autorka nie idzie tu na skróty – nie znajdziemy w tej książce łatwych rozwiązań ani taniego patosu. Zamiast tego otrzymujemy głęboko poruszający, bliski autopsji wgląd w mechanizmy ChAD-u od środka, przeprowadzający czytelnika przez skrajności: od euforycznych stanów manii, po miażdżącą, paraliżującą depresję.

Mniej więcej Maddy to jednak znacznie więcej niż tylko powieść o chorobie psychicznej. To przede wszystkim opowieść o odwadze bycia sobą, poszukiwaniu własnej tożsamości poza narzuconymi przez społeczeństwo ramami, zrzucaniu masek i mierzeniu się z utratą kontroli. Lisa Genova po raz kolejny udowadnia, że potrafi pisać o trudnych tematach w sposób dający do myślenia. To lektura, która uczy empatii, pokazuje, że nasza wartość nie zależy od wpisywania się w definicję „normalności”, i zostaje w pamięci na długo po zamknięciu książki. Polecam ją każdemu, kto szuka w literaturze mądrości, emocji i zrozumienia dla złożoności ludzkiego wnętrza.

Wydawnictwo: Filia, 2025
Przekład: Joanna Grabarek
Stron: 512